Cibali Aya Nikola Rum Ortodoks Kilisesi ve Aziz Haralambos Ayazması, Abdülezelpaşa Caddesi No: 63 adresinde bulunmaktadır. Semt, yakınında bulunan surlardaki Aya Kapısı’ndan (Kutsal Kapı) dolayı başlangıçta Aya Mahallesi olarak anılmaktaydı. Osmanlı döneminde ise semt, İstanbul’un kuşatmasına askerleriyle birlikte katılan Bursalı Derviş Cebe veya Cebe Ali’nin adını almıştır.

Bizans döneminde bölgede çok sayıda ayazma ve kilise bulunmaktaydı. Günümüzdeki kilisenin bulunduğu yerde küçük bir şapel vardı. Aya Theodosia Kilisesi’nin camiye dönüştürülmesinden sonra bu kutsal alan bölgenin ana kilisesi hâline gelmiştir. Kilise, 1716 yılında çıkan büyük bir yangında yıkılmış; 1720 yılında ise, bitişiğindeki Aziz Haralambos Ayazması satın alınmıştır. 1821 yılındaki tahribatın ardından kalfa Hacınikolaos Nikolaidis, kilisenin yeniden inşasını üstlenmiştir.
1894 depreminde yapı yeniden hasar görmüş ve 1906 yılında onarım çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Bu dönemde kilisenin ahşap oyma tahtı da yapılmış, 1920 yılında ise çan kulesi inşa edilmiştir. Kilise kompleksi son olarak 1998 yılında Nikolaos Vardinoyannis Vakfı tarafından restore edilmiştir.

Bu bölgenin bünyesinde 1770 yılından itibaren bir Rum okulu ile “cemaat okulu” faaliyet göstermekteydi. 1837 yılından sonra bir kız okulu, daha sonraki yıllarda ise bir anaokulu açılmıştır. 1906 yılında, Stefanos Zafiropoulos’un bağışıyla, bu okulları bünyesinde barındırmak üzere bir eğitim binası inşa edilmiş ve yapıya bağışçının adı verilmiştir.

Cemaatin kalabalık ve dinamik bir yapıya sahip olması, çeşitli derneklerin kurulmasıyla geniş çaplı faaliyetlerin gelişmesine olanak sağlamıştır. Bunlar arasında Akhilleus Jimnastik Kulübü, Öğretmenler Birliği ve “Fener Hatıralar Kulübü” gibi kuruluşlar yer almaktaydı.

Günümüzde kilisenin avlusunda, doktor Emanuel Ypsilantis’e ait Fenerli konağı hâlen ayakta olup, bu yapı yakın zamana kadar Cemaat Salonu olarak kullanılmaktaydı.

 Cibali, Abdülezelpaşa Cd. No:257, 34083 Fatih, Istanbul, Turkey

 Telefon: (+90) 212 521 26 02

 Email: -

 Web Sitesi: -